Uppbyggingarstefna ESB

Eitt af meginmarkmiðum Evrópusambandsins er að stuðla að efnahagslegum og félagslegum jöfnuði milli ólíkra svæða og landshluta í Evrópu. Uppbyggingarsjóðir ESB gegna því hlutverki að styðja fjárhagslega við uppbyggingu á svæðum sem standa hlutfallslega höllum fæti. Árlega fara um 30-35% af heildarfjárlögum ESB til slíks uppbyggingarstarfs, en krafist er mótframlags frá þátttökuríkjum. Í langflestum tilvikum er fjármagni veitt til verkefna sem aðildarríkin hrinda af stað í samvinnu við sveitarfélög, félagasamtök og aðila vinnumarkaðarins.

Til langs tíma nutu fátækari lönd ESB eins og Portúgal, Spánn, Grikkland og Írland langhæstra framlaga úr uppbyggingarsjóðum ESB, en eftir stækkun ESB til austurs árin 2004 og 2007 hefur miklu fé verið varið til uppbyggingarstarfs í nýju aðildarríkjunum. 

Frá 2007 til 2013 er um þrenns konar uppbyggingarsjóði að ræða:

Byggðaþróunarsjóður Evrópu (ERDF). Meginmarkmið sjóðsins er að draga úr aðstöðumun milli svæða innan ESB og virka sem hvati til þróunar og umbreytingar.

Félagsmálasjóður Evrópu (ESF). Hlutverk hans er að vinna gegn atvinnuleysi og efla mannauð.

Samstöðusjóður Evrópu (Cohesion Fund). Honum er einkum ætlað að veita fé til efnahagslegrar og félagslegrar uppbyggingar í ríkjum ESB þar sem landsframleiðsla á mann er lægri en 90% af meðaltalslandsframleiðslu í ESB.

Ísland og byggðamál ESB

EES-samningurinn veitir ekki aðgang að byggðastefnu Evrópusambandsins. Hins vegar hefur Noregur (og reyndar Sviss einnig) samið sérstaklega við ESB um þátttöku í Byggðaþróunarsjóði Evrópu en Ísland hefur kosið að standa utan þess samstarfs.