Samstarfsáætlanir ESB

Hvernig geta Íslendingar tekið þátt?

Samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið (EES) fjallar ekki aðeins frjálsa för fólks og frjálst flæði á vörum, fjármagni, þjónustu heldur einnig um þátttöku Íslands, Noregs og Liechtenstein í fjölmörgum samstarfsáætlunum Evrópusambandsins (ESB). Þessum áætlunum er ætlað að ýta undir samskipti á milli fyrirtækja, stofnana og einstaklinga í Evrópu; styrkja rannsóknir og þróun, gefa fólki á öllum aldri færi á að sækja sér menntun í öðru Evrópulandi, kynnast og upplifa Evrópu og auðga menningarlíf og skilning á högum annarra Evrópubúa.  Reynslan sýnir að Íslendingar hafa nýtt sér vel þau tækifæri sem áætlanirnar bjóða uppá, einkum á sviði rannsókna, þróunar og menntunar.

Skilyrði fyrir þátttöku í flestum áætlananna er að um samstarfsverkefni a.m.k. þriggja landa sé að ræða, og að a.m.k. eitt þeirra sé aðildarríki ESB. Í sumum áætlunum geta einstaklingar sótt um styrki án þess að um sérstakt samvinnuverkefni sé að ræða, t.d. innan Erasmus áætlunarinnar. Þar geta háskólanemar sótt um styrk til að taka hluta af háskólanámi sínu erlendis.

Misjafnt er eftir áætlunum, eða undiráætlunum hvert sótt er um styrk. Í sumum áætlunum er sótt um styrk hjá framkvæmdastjórn ESB en í öðrum hjá skrifstofum í heimalandi sem fara með þjónustu og framkvæmd í umboð framkvæmdastjórnarinnar.

Íslenskum fyrirtækjum, stofnunum og einstaklingum gefst kostur á að taka þátt í á milli 20 og 30 samstarfsáætlunum ESB á ýmsum sviðum. Hér fyrir neðan er tæpt á nokkrum þeirra helstu.

Rannsóknir og þróun – 7. rannsóknaáætlun ESB (2007-2013)

Ein af umfangsmestu áætlunum ESB er rannsóknaáætlunin. Í ársbyrjun 2007 var hleypt af stokkunum 7. rannsóknaáætlun ESB.  Hún sameinar allan stuðning ESB við rannsóknir undir einu þaki og gegnir lykilhlutverki í að uppfylla vaxtar-, samkeppnis- og atvinnumarkmið sambandsins. Hún er einnig lykilþáttur í uppbyggingu Evrópska rannsóknasvæðisins (ERA).

Sjá nánar:

·          Rannsóknarþjónusta Háskólans

·          Rannsóknaráð Íslands (RANNÍS)

·          Stjórnardeild rannsóknarmála hjá framkvæmdastjórn ESB

·          Marie Curie áætlunin

Menntun og starfsþjálfun – Menntaáætlun ESB (2007-2013)

Menntaáætlun ESB (Lifelong Learning Programme) hefur nýverið tekið við af Sókrates-áætlun ESB sem rammi utan um mennta- og starfsþjálfunaráætlanir. Íslendingar hafa til fjölda ára tekið þátt í þessum áætlunum með góðum árangri. Ber þar helst að nefna Comenius, Erasmus, og Grundtvig sem ná til ólíkra skólastiga og Leonardó sem er áætlun á sviði starfsnáms og -þjálfunar.

Nánar um samstarfsáætlanir ESB á sviði menntunar og starfsnáms:

·          Landsskrifsstofa Menntaáætlunar ESB á Íslandi

·          Stjórnardeild menntarmála hjá framkvæmdastjórn ESB

Þess má geta að með tilkomu EES fengu Íslendingar jafnan rétt á við borgara ESB ríkja til að stunda nám alls staðar á EES-svæðinu. Þetta þýðir að háskólum í ESB-ríkjum er óheimilt að setja kvóta á fjölda íslenskra nemenda, þó er þeim heimilt að leggja á hærri skólagjöld en íbúar ESB greiða ef hefð var fyrir því fyrir tilkomu EES samningsins. Það er heimild sem t.d. Bretland hefur nýtt sér.  

Menningarmál – Menning 2007

Meginmarkmið samstarfs Evrópusambandsins í menningarmálum er að kynna þá fjölbreyttu flóru sem er að finna í menningu Evrópuríkja, virkja sameiginlegan menningararf Evrópu, auka samskipti og samstarf þeirra sem starfa við menningarmál og að stuðla að útbreiðslu einstakra listviðburða og listaverka.

Menning 2007 (Culture 2007) er heiti á nýrri áætlun sem tók við af Menningu 2000, 1. janúar 2007.

·          Upplýsingaþjónusta Menningar 2007 á Íslandi

·          Stjórnardeild menningarmála hjá framkvæmdastjórn ESB

Media er heiti á áætlun sem styður verkefni og fyrirtæki í hljóðmyndræna geiranum í Evrópu. Áætlunin skiptist í þrennt: þjálfun fagfólks, undirbúningur hljóðmyndrænna verkefna og dreifing þeirra. Stuðningurinn felst í beinum styrkjum og/eða víkjandi lánum til starfandi fyrirtækja í þessum geira í Evrópu. Þá er veittur stuðningur til kvikmyndahátíða og markaða sem leggja sérstaka áherslu á evrópskt myndefni.

·          Media upplýsingaþjónusta á Íslandi

·          Media hjá stjórnardeild menningarmála hjá framkvæmdastjórn ESB

Evrópa unga fólksins (EUF)

Ísland á aðild að Ungmennaáætlun Evrópusambandsins sem kallast Evrópa unga fólksins (e. Youth in Action). EUF er m.a. ætlað að stuðla að virkum ríkisborgararétti ungs fólks, þróa samstöðu og stuðla að umburðalyndi, hlúa að gagnkvæmum skilningi meðal ungs fólk í ólíkum löndum, auka gæði stuðningskerfa fyrir starfsemi tengda ungmennum og getu borgaralega samtaka á sviði ungmenna, auk þess að efla samvinnu Evrópulanda á sviði æskulýðsmála. Áætlunin styrkir margvísleg verkefni ungs fólks og æskulýðssamtaka. Sem dæmi um einstaklingsverkefni má nefna verkefni þar sem að ungmenni vinna sem sjálfboðaliðar í öðru Evrópulandi í 6-12 mánuði. Unga fólkinu gefst þá tækifæri til að kynnast þjóðlífi í öðru Evrópuríki af eigin raun um leið og unnið er að uppbyggilegum verkefnum. Önnur dæmi um verkefni sem áætlunin styrkir eru ungmennaskipti hópa milli landa og ýmis konar ráðstefnur og námskeið fyrir ungt fólk.

·          Skrifstofa Evrópu unga fólksins á Íslandi

·         Stjórndeild ungmennamála hjá  framkvæmdastjórn ESB

Jafnréttismál

Rammaáætlun um jafnrétti kynjanna veitir styrki til verkefna sem miða að bættri stöðu kvenna á vinnumarkaði, og verkefna sem hafa að markmiði að auka félagsleg réttindi kvenna og karla. Meðal þeirra sem geta sótt um eru frjáls félagasamtök, aðilar vinnumarkaðarins, sveitarfélög og jafnréttisnefndir.

Daphne er heiti á áætlun um aðgerðir gegn ofbeldi á konum, börnum og ungmennum. Jafnréttisstofa og Barnaverndarstofa eru umsjónaraðilar verkefnaáætlunarinnar á Íslandi og sitja fulltrúar þeirra í framkvæmdanefnd verkefnisins. Árlega er úthlutað styrkjum úr áætluninni.

·          Skrifstofa jafnréttismála

·          Daphne hjá framkvæmdastjórn ESB

Atvinnumiðlun

EURES (EURopean Employment Services) er samstarf um vinnumiðlun milli ríkja á Evrópska efnahagssvæðinu. Fimm hundruð ráðgjafar mynda samskiptanet í öllum ríkjum EES. Markmiðið er að auðvelda vinnandi fólki að flytjast milli EES-landa og skrifstofan aðstoðar fólk við atvinnuleit og veitir ráðgjöf vegna flutninga til annarra ríkja EES.

·          EURES – vinnumiðlun fyrir sameiginlega vinnumarkaðinn

Aðstoð við að nýta tækifæri í samstarfsáætlunum ESB

Auk fjármögnunar á ýmsum skrifstofum til að aðstoða við framkvæmd áætlana (sjá ýmsa tengla í umfjöllun að ofan), fjármagnar ESB starfsemi ýmissa upplýsingamiðstöðva til að auðvelda einstaklingum, stofnunum og fyrirtækjum að nýta sér samstarfsáætlanir ESB og þau tækifæri sem sameiginlegur markaður EES býður upp á.

·         Euro Info Centre Ísland er upplýsingamiðstöð atvinnulífsins um Evrópumál. Skrifstofan veitir litlum og meðalstórum fyrirtækjum upplýsingar um málefni sem snerta innri markað ESB og aðgengi að honum.

·        Evrópumiðstöð IMPRU aðstoðar fyrirtæki við leit að hentugum samstarfsaðilum og viðskiptaaðilum í Evrópu.

·        Miðstöð Evrópuupplýsinga (EDC) er upplýsingastofa ESB á Íslandi. Miðstöðinni er ætlað að vera til stuðnings námi, kennslu og rannsóknum á málefnum Evrópu.

Nánari upplýsingar

Á heimasíðu EFTA má finna yfirlit yfir flestar samstarfsáætlanir ESB sem Íslendingum stendur til boða að taka þátt í.