. . .

Evrópusambandið og aðildarríki þess eru stærsti veitandi þróunar- og neyðaraðstoðar í heiminum. Aðildarríkin veita samtals rúmlega 45% af allri þróunaraðstoð og þar að auki er 10% veitt í gegnum stofnanir ESB. Mikill hluti fjárhagsaðstoðar fer í gegnum Sameinuðu þjóðirnar og ýmis konar hjálparstofnanir.

Meginmarkmið þróunarsamvinnu ESB er að stuðla að sjálfbærum vexti í þróunarríkjum, vinna gegn fátækt, styrkja lýðræði og mannréttindi. Þróunarsamvinnan tekur á sig ýmsar myndir: Hún getur verið óbein og birst í niðurfellingu tolla og gjalda á innfluttum vörum frá ríkjum utan ESB. Hún felur einnig í sér beina aðstoð, t.d. vegna neyðarástands af völdum stríðsátaka, hungursneyðar eða náttúruhamfara, flóttamannahjálp, aðstoð við uppbyggingu stofnanakerfis, stuðning við hjálparsamtök eða matvælasendingar.

Að auki gerir ESB samninga við einstök ríki um samvinnu og sérstaka aðstoð. Mikilvægastur og mestur að umfangi er Cotonou-samningurinn en hann felur í sér margvíslega aðstoð og efnahagslega samvinnu, m.a. fríverslun, við 77 ríki í Afríku, Karíbahafinu og Kyrrahafinu (svokölluð ACP-ríki). Um 60% af allri þróunaraðstoð ESB fer til ríkja Afríku, 10% til Suður-Asíu og 10% til Mið-Afríka og Karíbahafsins. Norður-Afríka og löndin fyrir botni Miðjarðarhafs fá einnig umtalsverðan stuðning.

Til aðstoðar við framkvæmd á þróunar- og neyðaraðstoð er annars vegar EuropeAid skrifstofan en hennar hlutverk er að tryggja og hafa eftirlit með framkvæmd þróunarsamvinnuverkefna, og hins vegar ECHO skrifstofan sem heldur utan um neyðaraðstoð ESB.

Ólíkt því sem gildir um viðskiptastefnu ESB, þar sem framkvæmdastjórn ESB fer með forræði í umboði aðildarríkjanna, er þróunarsamvinna að stórum hluta á forræði aðildarríkjanna sjálfra. Það fer eftir tegund aðstoðarinnar hversu stórt hlutverk stofnanna ESB er. ESB er t.d. í forystuhlutverki hvað varðar aðstoð sem tengist viðskiptastefnu sambandsins og þar fer ákvarðanataka fram innan stofnana ESB. Aðildarríkin hafa hinsvegar hver sína stefnu í þróunarmálum, einkum þegar kemur að fjárhagslegri aðstoð.

Ákvarðanataka á þeim sviðum þróunarsamvinnu þar sem ESB hefur umboð til aðgerða getur verið mjög ólík eftir tegundum aðstoðar. Í flestum tilfellum er nóg að ákvarðanir séu samþykktar með auknum meirihluta í Ráðinu, nema þegar um aukaaðildarsamninga við ríki utan ESB er að ræða, en þá þarf einróma samþykkt. Misjafnt er eftir málaflokkum hversu náið Ráðið þarf að ráðfæra sig við Evrópuþingið.